Vakantie: vrije tijd als Godgegeven Recht

De mens leeft niet om de te werken, maar werkt om te leven. Dat is een wijsheid waarvan iedereen de evidentie inziet. En ofschoon we allen inzien dat rust in ons leven als het ware van levensbelang is, wordt de tijd die wij voor rust inruimen steeds geringer. Waarom doen we dit? Waarom wordt het leven steeds hectischer? Er zijn er maar weinig mensen die hier vragen over stellen. We zien dat steeds meer mensen te lijden hebben onder een steeds grotere werkdruk. En in plaats van zich af te vragen of het wel nodig is dat die werkdruk steeds moet stijgen, laten we ons meeslepen omdat uiteindelijk iedereen het doet: “je moet wel!”: zo hoor je velen zeggen.


De vraag is echter of je dit inderdaad “moet”. Vele eeuwen was de menselijke arbeid gerelateerd aan het verloop van tijden en seizoenen. Dit verloop wordt harmonisch afgewisseld door perioden van rust en arbeid. Voor de industriële Revolutie was de menselijke arbeid geen productiefactor. De mens arbeidde toen inderdaad om te leven. Als hij genoeg inkomsten verworven had, stopte hij met werken tot hij nieuwe inkomsten nodig had om verder te leven. Of deze wijze van leven optimaal was, daar kun je vraagtekens bij stellen. Wat echter wel belangrijk was dat de mensen veel meer zelf bepaalden wanneer zijn werkten of niet. Toen kon men in grote mate nog zelf bepalen hoe men zijn tijd indeelde. In onze tijd bepaalt de economie hoe jou tijd wordt ingedeeld. Je hele leven is erop afgestemd op een radertje te zijn in het economische bestel. En we zijn inmiddels zo afhankelijk geworden van de economische inrichting van ons leven, dat het inderdaad moeilijk wordt om je daarvan los te maken en je leven in te richten naar eigen voorstellingen.
Dit artikel is geen pleidooi om je van alles los te maken. Er is genoeg om blij en dankbaar te zijn in ons moderne leven. Maar er zijn ook genoeg risico’s waardoor we de greep op ons eigen persoonlijke leven dreigen te verliezen. Het komt er op aan dat wij ons bezinnen op ons leven. En bij deze bezinning kan ons katholieke geloof ons helpen. Harmonie en rust zijn belangrijke aspecten van ons geloof. Niet voor niets lezen we in het scheppingsverhaal dat God op de zevende dag voor het heil van de mensen een Rustdag schiep. In het leven van Jezus speelde ook de economische productiviteit een rol, hij was immers timmerman. Maar in dat leven liet Hij ons ook zien dat Hij altijd veel tijd nam voor rust en gebed en vooral veel aandacht besteedde voor de mensen om hem heen.
Binnenkort begint de vakantietijd. U moet goed beseffen dat u deze vakantietijd niet ontvangt als een gratie van uw werkgever, waarin u alleen maar tijd krijgt om te herstellen. Het is veelmeer dat vrije tijd een door God gegeven recht is. Dat God u veel vrije tijd gunt om over uw leven nadenken. Dat u zich geestelijk en lichamelijk kunt ontplooien. En dat u de onontbeerlijke tijd krijgt om er te zijn voor uw dierbaren en de kans krijgt om uw relatie met hen te intensiveren. In deze zin wens ik u een gezegende en heilzame vakantietijd.

Een reactie plaatsen